«میرعزا کاشانی در قلمرو تعزیه»؛ کتابی در وصف واقعه کربلا و هنر تعزیه

کد مطلب: 11904  |  تاريخ: شنبه ۲۹ شهریور ۱۳۹۹  |  ساعت: ۱۱:۱۳


روایت محرم/۲۵

«میرعزا کاشانی در قلمرو تعزیه»؛ کتابی در وصف واقعه کربلا و هنر تعزیه

کتاب «میرعزا کاشانی در قلمرو تعزیه» نوشته سمانه کاظمی، نویسنده، پژوهشگر و فارغ التحصیل رشته تئاتر است که در سال ۱۳۸۶ به همت پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی و توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، در میهن ما، هیچ هنری به قدرت هنر تعزیه این چنین گسترده، تأثیرگذار و مداوم نبوده است. راز این قدرت و نفوذ انکارناپذیر در کدام ویژگی این هنر نهفته است؟ آیا می‌توان تنها بر شخصیت اسطوره‌ای، حماسی، مذهبی حسین ‌بن علی(ع) به عنوان عامل اصلی این پدیده تأثیرگذار تأکید کرد؟ بی‌گمان پاسخ مثبت است. زیرا او او پدیدآورنده بزرگترین قیام و واقعه تاریخی است. قیامی منحصر به فرد که عاشورای او را ابدی کرده است. قیام او نه فقط برای زمین، که برای آسمان است. آنجا که او در روز الست با محبوبش پیمان بسته بود. به تعبیر دیگر می‌توان گفت واقعه عاشورا و تعزیه‌های مربوط به آن درخت بزرگی است که شاخه‌های فراوان دیگرش(صدها نسخه تعزیه) از همان ریشه نشأت می‌گیرد. هیچ نسخه تعزیه‌ای نیست که به نحوی از سرچشمه اصلی(عاشورا و واقعه کربلا) ننوشیده باشد. در میان صدها تعزیه‌سرای گمنام، که کوشیده‌اند به این واقعه بزرگ بپردازند و هنر ناب تعزیه را خلق کنند، یک نام می‌درخشد: میرعزا کاشانی. کتاب «میرعزا کاشانی در قلمرو تعزیه» نوشته سمانه کاظمی، نویسنده، پژوهشگر و فارغ التحصیل رشته تئاتر است که در سال ۱۳۸۶ به همت پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی و توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

میرعزا کاشانی از تعزیه‌خوانان مطرح و تاثیرگذار تاریخ است که در تهران و کاشان تعزیه‌گردانی کرده و مردی ادیب، هنرمند، خوش‌قریحه و با ذوق بوده که بنا به اقتضای کارش از موسیقی و دستگاه‌خوانی نیز اطلاعات کافی داشته است. بیشتر تعزیه‌خوانان تهرانی از نسخه‌های مجالس تعزیه او استفاده می‌کردند و مجالس تعزیه‌شان را رونق می‌بخشیدند. میرعزا در سرودن شعر، آهنگ و نوحه استعداد و تسلط بسیار داشته است و به همین دلیل هم بیشتر پیش‌خوانی‌های زیبا و خوش‌آهنگ تعزیه‌های تهران و کاشان، از ساخته‌های او هستند. با توجه به اینکه اطلاعات اندکی از میرعزا کاشانی موجود است، سمانه کاظمی موضوعی دشوار را برای پژوهش آغاز کرد. او در میان 365 نسخه تعزیه‌نامه که از میرعزا باقی مانده، نسخه‌هایی از مجالس را مورد بررسی قرار داده که اصالت بیشتری داشته‌اند و دخل و تصرفی در آن‌ها صورت نگرفته است. در واقع کاظمی به موضوع‌ها و نسخی از مجلس‌های تعزیه میرعزا می‌پردازد که دیگر تعزیه‌سرایان از آن‌ها غافل بوده‌اند.

اما نکته‌ای که پژوهش کاظمی را پرارج و ارزش می‌کند، بخش گفت‌و‌گوی او با هاشم فیاض است. مرحوم فیاض بیشتر عمر خود را صرف گردآوری و نسخه‌برداری از سروده‌های میرعزا کرده و طی نیم قرن این نسخه‌ها را در گوشه و کنار ایران اجرا کرده است. کسی که سینه‌سوخته‌ای ناب و عاشقی تمام عیار بود و به واسطه نفس حق‌گو و ذات پاکش تمام تعزیه‌خوانانی که صاحب اسم و رسمی بودند، برای او احترام و منزلت خاصی قائل می‌شدند. کاظمی در گفت‌وگویش با هاشم فیاض سعی کرده از تاریخ شفاهی‌ای که فیاض ذکر می‌کند به عنوان منبعی برای پژوهشش بهره جوید و با استفاده از نقل ‌قول‌های تاریخی فیاض با میرعزا کاشانی بیشتر آشنا شود، اما سوژه اصلی پژوهش، بررسی نمایش سلطانعلی(ع) نوشته میرعزا است؛ زیرا این، شبیه ترین نسخه به واقعه عاشورا وتعزیه امام حسین(ع) است.

گفتنی است؛ کتاب «میرعزا کاشانی در قلمرو تعزیه» در ۶۳۲ صفحه با شمارگان ۲۲۰۰ نسخه در سال ۱۳۸۶ به همت پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

انتهای پیام/


http://www.ebarat.enews.ir/content/news/11904/«میرعزا کاشانی در قلمرو تعزیه»؛ کتابی در وصف واقعه کربلا و هنر تعزیه

چاپ خبر