سه شنبه 19 آذر 1398
با نگاهی به کتاب «شمّاس شامی»؛

سینمای آیینی و اقتباس

نشست سینمای آیینی و اقتباس با نگاهی به کتاب «شمّاس شامی»
    -     کد خبر: 9674
    -     تاريخ انتشار : 1398/8/8|14:00
اقتباس به عنوان حلقه مفقوده سینما، راهکار منطقی و مطلوبی است تا از طریق آن سینمای آیینی را از زاویه‌ای جدید روایت کند.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، سینمای آیینی ما یا مشخصا موضوع واقعه کربلا در سینما مدت هاست به ورطه تکرار افتاده و به شدت نیازمند طرح ها و بن مایه‌های تازه نفس است تا حقیقت محض حقانیت این قیام را از زاویه‌ای جدید روایت کند و بار دیگر مخاطب را به فکر فرو برده و تاثیر لازم را در او بگذارد.

اقتباس به عنوان حلقه مفقوده سینما ، راهکار منطقی و مطلوبی است که سال‌هاست به پیشنهاد همه کاربلدهای این زمینه ، می‌تواند دریچه‌های جدیدی به سوی این پرده نقره‌ای راکد باز کند اما متاسفانه  علیرغم همه پیشنهادهای مطرح شده و جلسات و بحث و گفت‌وگوهای مفصل انجام شده ، هنوز هم آن طور که باید و شاید سینماگران به این مهم وقعی ننهادند و این پرونده اختلاف دو سویه بین سینماگران و نویسندگان همچنان در بایگانی به سر می‌برد.

در همین راستا در گزارش موضوعی خود در باب استفاده از کتب مطرح آیینی به منظور اقتباس سینمایی ، داستان «شماس شامی» به قلم مجید قیصری نویسنده نام آشنای سینمای دفاع مقدس را معرفی می‌کند که با داشتن روایتی سینمایی، مناظر قاب‌بندی شده ، لحنی بدیع و متفاوت و مهم‌تر از همه «طرح اولیه» بکر و ناب ، گزینه بسیار خوبی برای تصویرسازی و فیلمنامه شدن است . این کتاب که سایه روشنی از تخیل نویسنده و حقایق تاریخی است اگر در برنامه کاری هنرمندی مانند داوود میرباقری قرار بگیرد ، بی شک حماسه تصویری زیبایی ترسیم خواهد شد و چنان که در «معصومیت از دست رفته» ، شخصیت شوذب خزانه دار محلی از اعراب در واقعیت تاریخی آن سرزمین نداشت ولی آنچنان هنرمندانه دست آویز بیان مفاهیم مورد نظر فیلم‌ساز شد ، این بار هم «شماس» نوکر جناب جالوت می‌تواند شوذبی دیگر به حافظه تاریخی طرفداران مذهبی سینما و تلویزیون بیفزاید. باهم نگاهی به این اثر بی بدیل قیصری می‌اندازیم و موضوعی مکرر را با روایتی نوین می‌خوانیم.

«هوا دیگر تاریک شده بود که جناب سرجیویس وارد منزل شدند . ما در اتاق پذیرایی نشسته بودیم. وقتی که صدای پای سرجیویس توی راهروی ورودی اتاق پذیرایی پیچید از جای خودم بلند شدم و اتاق را از در دیگرش ترک کردم. نمیخواستم وقت ملاقات سرورم با سرجیویس به خاطر من صرف حرف های دیگر شود. هنوز به پایین پله‌ها نرسیده بودم که صدای خنده و احوالپرسی سرورم با سرجیویس از توی اتاق بلند شد . چه بین آنها گذشت، نمی‌دانم . بیش از ۲ ساعت باهم حرف زدند و شام خوردند . برای من هم شام آوردند ولی من نخوردم. گفتم اشتها ندارم. تا لحظه‌ای که سرجیویس برای بدرقه سرورم آمد توی حیاط . اسب ها را آماده کرده بودم . شنیدکه سرورم گفت : «نامش را چندبار شنیده ام اما نمیدانم کیست؟» سرجیویس گفت: « تمام این هیاهو فقط به خاطر اوست»

به نظر شما با این اوصاف که گفتید واقعا درگیری صورت می‌گیرد؟

مهم نیست خلیفه با چه کسی یا کسانی درگیر می‌شود یا نمی‌شود، بلکه مهم موضع گیری ماست که باید همیشه در جبهه خلیفه باشیم.

شاید به خاطر حضور من که آنجا ایستاده بودم سرجیویس چیز دیگری نگفتند و با خنده گفت : صحبت می کنیم ، باشد برای بعد. »

آنچه خواندید بخشی از کتاب «شماس شامی» به قلم مجید قیصری داستان نویس نام آشنای دفاع مقدس بود . قیصری در این داستان برای نخستین بار قدم به عرصه داستان‌نویسی آیینی گذاشته است و با روایتی نوین از ماجرای واقعه کربلا ، حقیقتا خوش درخشیده است. قیصری که از اوایل دهه ۷۰ تاکنون به طور جدی به داستان‌نویسی کوتاه می‌پردازد، این بار با انتخاب یک خادم کلیسا به نام شماس در لوکیشن شهر شام و اطراف آن دست به تصویرپردازی بدیعی از حماسه کربلا می‌زند.

«شماس شامی» نه صرف بیان تاریخ است نه رمانی سراسر تخیل و توهم .این کتاب با پشتوانه مطالعات بسیار نگارنده در باب مقتل‌های عاشورایی با خلق شخصیت‌هایی کاملا تخیلی و خارج از سند تاریخ ، مثلا همین شخصیت اصلی داستان ، غلام جالوت و وام گیری از آنها توام با شخصیت‌هایی با نشانه‌های حقیقی همچون یزید و حضرت زینب (س) و گروه سر حاملان امام حسین (ع) و قرار دادن همه اینها در ماکت‌ها و کادرهای سینمایی، شروع به گفتن حرف‌های خود می‌کند. پروایت کلی کتاب مبتنی بر نگارش نامه‌ای از یولیوس نوکر جناب جالوت به فرستاده ویژه امپراطور روم، عالیجناب تیموتائوس است که در آن به شرح ماوقعی می‌پردازد که از یک سو به مفقود شدن عالیجناب و از سویی به ماجرای نبرد بین امام حسین (ع) و یارانش و سپاه یزید مرتبط می‌شود. گره اصلی داستان خلاقانه است و طوری می‌نماید که در ابتدا هرگز تصور نمی‌کنید قرار است یک داستان مکرر آیینی بخوانید .

«شماس شامی» قبل از هرچیز «طرح اولیه» خوبی دارد . دوربین مجید قیصری در جدیدترین و به‌جاترین زاویه دید کاشته شده و دادخواهی یک نوکر برای ارباب خود در ابتدایی‌ترین و نخستین برداشت از کتاب ، فوق‌العاده دراماتیک و با قابلیت است. هنر «روایت» قوی‌ترین عنصری است که در این کتاب هنرنمایی می‌کند. روایتی از دیدگاهی‌نوین ، با لحنی‌نوین، در لوکیشنی نوین ، با جان مایه‌ای بسیار کهن ، ریشه‌دار و دیرباز! تناقض مفهومی «نخ نما شده» در کالبدی «بدیع» یکی از تردستی‌های «شماس شامی» است.

این کتاب روایت تمامیت واقعه کربلا و وضعیت عمومی شهر شام از زبان غلام مخصوص یکی از پادشاهان رم است! این بار به جای نیزه و خون و شیون و فریاد ، سخن از سکوت و سیاست است. سخن از ماوقع شهری است که آن خون‌ها را به راه می‌اندازد و سخن از سران حکومتی است که سر پیشوایان دینشان را … !

«شماس شامی» روایت یک حقانیت است که پرده‌ها را کنار می‌زند و از آدم تا خاتم را به خود جذب می‌کند.  این ماجرای فقط حسین (ع) نیست ، که ماجرای سیادت «حق» است . روایت حقیقتی است که رومی و شامی و بلخی به خود نمی‌شناسد و حکایت تمثیل سر بریده است که در عین بی‌جان بودن ، جان و روح بسیاری سران عرب و غیر عرب را بر خود می‌جنباند.

«شماس شامی» شمه‌ای از گفت‌وگوی ادیان است . ادیانی که در این کتاب، پدر آگستینوس مقدس را محو خود می‌کند ، سردار جالوت را به عشقش از منصب و قصر پایین می‌کشاند و به راه در ظاهر نامعلوم به دنبال «حقیقت» رهسپار می‌کند.

این کتاب با عبارات خوبی به پایان می‌رسد که مرور آن برای کسانی که این کتاب را خوانده‌اند و یا حتی کسانی که آن را نخوانده‌اند، خالی از لطف نیست.

«اگر مرا دیدید که در قصر سرورم مانده بودم، فقط بدین علت بود که شما را حامی خود و سرورم فرض کرده بودم ولی با برخوردی که از شما دیدم ، امیدم را از دست دادم. نمی‌دانم حضرتعالی با قتل سرورم چه می‌کنید. ( آیا به نظر حضرتعالی همان‌طور که جناب سرجیویس می‌گویند ایشان خائن بودند، یا اینگونه که من به شرح و تفصیل زندگی ایشان پرداختم ، آزاده ) . تصمیم با شماست. فقط یادتان باشد که روز حساب و کتابی هم هست. »

به امید آنکه حلقه اتصال سینما و ادبیات پیدا شود و مانند همه دنیا آثار اقتباسی شاهکاری از داستان‌ها و خاطره‌نویسی و رمان‌های مشهورمان خلق کنیم.

انتهای پیام/

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال