پنج شنبه 23 آیان 1398
به مناسبت روز جهانی عصای سفید؛

مروری بر زندگی و کارنامه دکتر محمد خزائلی «محمد نابغه»

دکتر محمد خزائلی
    -     کد خبر: 9575
    -     تاريخ انتشار : 1398/7/23|13:29
یکی از شخصیت‌های ممتاز فرهنگی و نابینای ایران، دکتر محمد خزائلی است، که عمر خود را صرف خدمات فرهنگی و آموزش و پرورش نابینایان در کشور نمود. به‌مناسبت گرامیداشت روز جهانی عصای سفید مروری بر زندگی و کارنامه این شخص نامور نابینا می‌شود.

پایگاه خبری حوزه هنری؛

سازمان علمی و فرهنگی یونسکو روز 15 اکتبر (23 مهرماه) را به عنوان «روز جهانی نابینایان» یا «عصای سفید» نام نهاده است، تا بدین سبب از سویی به تبیین نقش، موقعیت و توانمندی؛ و از سوی دیگر به بررسی تنگناهای موجود در جامعه برای نابینایان پرداخته شود.

جیمز بیگز عکاس شهر بریستول انگلیسی مبتکر عصای سفید است. او که خود در سال ۱۹۲۱م در سانحه‌ای بینایی‌اش را از دست داده بود، در روند زندگی عادی دچار سختی‌هایی شد، بنابراین برای مصونیت از تصادف و تصادم، عصای سفیدیی برای خود ساخت، تا قابل دید برای همگان باشد.

بر اثر کوشش‌های دو پژوهشگر آمریکایی (دکتر ناول‌ پری ریاضیدان، و دکتر جاکوپس تن ‌بروک حقوقدان) از حقوق اجتماعی نابینایان دفاع شد و قانون عصای سفید تصویب شد. نیز از سال 1964م روز 15 اکتبر به‌عنوان «روز جهانی عصای سفید» گرامی‌داشته می‌شود.

در ایران به سال ۱۲۹۹ش نخستین تلاش‌ها در زمینه آموزش نابینایان توسط شخصی به نام «پاستور ارنست کریستوفل» صورت گرفت، و تعلیم و تربیت دانش‌آموزان نابینا با جذب ۵ دانش آموز نابینا در مدرسه‌ای در تبریز آغاز aد.

یکی از شخصیت‌های ممتاز فرهنگی و نابینای ایران، دکتر محمد خزائلی است، که عمر خود را صرف خدمات فرهنگی و آموزش و پرورش نابینایان در کشور نمود. به‌مناسبت گرامیداشت روز جهانی عصای سفید مروری بر زندگی و کارنامه این شخص نامور نابینا می‌شود.

محمد خزائلی (چهره فرهنگی ملقب به محمد نابغه)؛ به سال 1292ش در کرهرود اراک متولد شد. پدر وی محمدرضا از تجار شهر بود. محمد در 18 ماهگی به عارضه بیماری آبله مبتلا و نابینا شد. با این حال پدرش او را در کودکی برای قرآن‌آموزی به مکتب‌خانه فرستاد. او در 12 سالگی حافظ کل قرآن کریم بود. تحصیلات متوسطه را تا سیکل اول در دبیرستان صمصامی اراک گذراند. در همین دوره او شروع به آموختن زبان فرانسه و انگلیسی کرد، و دروس فقه و اصول فلسفه را نیز نزد حجج‌اسلام سید کاظم و میرزا ابوالحسن اجتهادی خواند. در 1313 به استخدام اداره فرهنگ درآمد و شروع به تدریس قرآن و ریاضی کرد. او در سال 1314 برای اولین‌بار در ایران آموزشگاه شبانه برای تحصیل بزرگسالان در اراک پایه‌گذاری کرد. در 1318 ازدواج نمود، ثمره این ازدواج چهار دختر و چهار پسر است. او در 1321 در رشته ادبیات دیپلم گرفت و در همین سال به دانشکده الهیات دانشگاه تهران راه‌یافت و در 1324 لیسانس گرفت. در همین زمان او اقدام به تأسیس آموزشگاه خزائلی در تهران کرد. این آموزشگاه‌ها در چند جای دیگر تأسیس و معروف به آموزشگاه‌های خزائلی شدند. محمد در سال 1325 از دانشکده حقوق و در 1329 از دانشکده ادبیات لیسانس گرفت. همچنین وی با تلاشی چشم‌گیر توانست در 1332 در رشته ادبیات فارسی و در 1336 در رشته قضایی به درجه دکتری نائل شود.

دکتر خزائلی در سال‌های 50 ـ 1346 نمایندگی مردم اراک در مجلس شورای ملی را به‌عهده داشت.

ایجاد کانون فرهنگی پارس، تأسیس سازمان رفاه نابینایان، تأسیس انجمن هدایت و حمایت نابینایان ایران، راه‌اندازی آموزشگاه مخصوص نابینایان و سلسله مدارس شبانه برای بزرگسالان از دیگر اقدامات خزائلی است.

او ضمن مدیریت و تدریس در آموزشگاه‌های خود در دیگر مراکز آموزش عالی نیز به تدریس ادبیات فارسی اشتغال داشت. همچنین او در «کمیته اجرایی خاورمیانه»، «شورای ملی رفاه نابینایان»، «اتحادیه بین‌المللی نابینایان» عضویت داشت. در سال 1348 مجله (ماهنامه) روشندل را برای انعکاس اخبار مربوط به نابینایان ایران و جهان منتشر کرد. او به سه زبان انگلیسی، فرانسه و عربی مسلط بود و با زبان آلمانی آشنایی داشت. دکتر خزائلی در طول دوران تحصیل و خدمت موفق به دریافت دو نشان درجه یک و یک قطعه نشان درجه دو علمی دانش شده است. 39 کتاب تألیفی و ترجمه‌ای از خزائلی به یادگار مانده است. از جمله:

تحقیق در اعلام قرآن مجید؛ شرح گلستان سعدی؛ شرح بوستان سعدی؛ تاریخ مختصر فلسفه و زیباشناسی؛ آشنایی با فن ترجمه؛ فقه (در شش جلد)؛ منطق نظری و فلسفه شرق؛ منطق عملی؛ و ...

خزائلی سرانجام در 22 خرداد 1353 بر اثر سکته مغزی رخت از جهان بربست.

(مأخذ: کتاب سال‌های بی‌قرار، خاطرات جواد منصوری، تحقیق و تدوین: محسن کاظمی، تهران: سوره مهر،1392، صص 117-118)

انتهای پیام/

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال