دوشنبه 18 آذر 1398

ذوالفقاری: هیچ کشوری با زبانش کاری نمی‌کند که ما می‌کنیم/ عمرانی: حمایت از کرسی‌های زبان فارسی؛ از حرف تا عمل!

استاد ادبیات
    -     کد خبر: 8461
    -     تاريخ انتشار : 1398/4/25|14:34
حسن ذوالفقاری و غلامرضا عمرانی، از کارشناسان زبان و ادبیات فارسی، بر پاسداشت زبان فارسی و اهمیت حراست از زبان معیار تاکید کردند.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، حسن ذوالفقاری با بیان این‌که هیچ کشوری با زبانش چنین نمی‌کند که ما می‌کنیم، از اهمیت حفظ کرسی‌های زبان فارسی و لزوم گسترش روابط فرهنگی و بین دانشگاهی با کشورهای دیگر برای ترویج زبان فارسی می‌گوید.

این استاد سابق اعزامی وزارت علوم به خارج از کشور در گفت‌وگو با ایسنا، پیرو نگرانی‌هایی که درباره تعطیلی کرسی‌های زبان فارسی در خارج از کشور وجود داشت و بعد از اختصاص بودجه برای حفظ آن‌ها خبر داده شد، درباره اهمیت برگزاری این کرسی‌ها در ترویج زبان و ادبیات فارسی اظهار کرد: کرسی‌های زبان فارسی در خارج از کشور از گذشته، حتی پیش از انقلاب ایجاد و تا به حال حفظ شده‌اند و اگر یک‌باره بخواهیم آن‌ها را تعطیل کنیم، احیای دوباره‌شان ولو این‌که شرایط کشور هم همانند قبل شود، کار دشواری است. این است که این کرسی‌ها باید به هر شکلی که هست حفظ شوند. هنوز هم شاید دیر نشده باشد اما فاصله‌ای که افتاده ممکن است کار را دشوار کند.

او افزود: چون ممکن است رقبایی باشند که البته هم هستند و بخواهند این کرسی‌ها را از آن خود کنند. احیا و ایجاد یک کرسی زبان فارسی در خارج از کشور با تشریفات قانونی و دیپلماتیک و هماهنگی‌های بسیاری زیادی باید انجام شود و این واقعا کار دشواری است. این کرسی‌ها را می‌شود یک‌شبه تعطیل کرد اما باید سال‌ها برای احیای دوباره‌شان تلاش کرد. کرسی‌هایی که به نوعی پاسخی به سندهای بالادستی جمهوری اسلامی از جمله برنامه پنجم و ششم توسعه، قانون اساسی و... نیز هستند.

این دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس گسترش و ترویج زبان فارسی را وظیفه همه دستگاه‌های کشور دانست و گفت: تعطیلی این کرسی‌ها نقض این راهبردهای ملی است. کرسی‌های زبان و ادبیات فارسی از این جهت نقش مهمی در گسترش و ترویج زبان و ادبیات فارسی دارند که می‌توانند علاقه‌مندان به فرهنگ و زبان و ادبیات فارسی را جذب خودشان کنند. بسیاری از ایران‌شناسانی که الان دارند بر روی فرهنگ ایران کار می‌کنند و به عنوان سفیران ایران در خارج از کشور کار می‌کنند، از همین کرسی‌ها برخاسته‌اند. استادانی که برای تدریس به خارج از کشور اعزام می‌شوند جز پرورش دانشجو خودشان هم با فرهنگ، ادب، سازمان‌ها و نهادهای آن کشور ارتباط برقرار می‌کنند که این موضوع زمینه بسیار خوبی برای گسترش و ترویج زبان فارسی است.

ذوالفقاری سپس به ترجمه‌هایی که استادان اعزامی از زبان‌های مختلف به زبان فارسی و از زبان فارسی به زبان‌های دیگر انجام داده‌اند اشاره و بیان کرد: حتی استادان اعزامی دانشجویان‌شان را در خارج از کشور برای ادامه تحصیل به ایران اعزام می‌کنند و زمینه را برای تحصیل آنان در رشته زبان و ادبیات فارسی در ایران فراهم می‌کنند. در واقع با هزینه‌ای اندک، نتایج بزرگی حاصل می‌شود و تعطیلی این کرسی‌ها طبعا می‌تواند در مبادلات دانشگاهی خلل ایجاد کند. علاوه بر این، کرسی‌ها صرفا مختص زبان فارسی نیستند بلکه به ایران‌شناسی، اسلام‌شناسی و حتی شرق‌شناسی نیز مربوط هستند.

این عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین گفت: حالا تعداد زیادی از ۶۵ کرسی‌ای که داشتیم به حالت تعلیق درآمده است درحالی‌که ما امید داشتیم که آن تعداد چندبرابر شود اما این کار را که نکردیم و دست به تعطیلی آن‌ها هم زدیم. کرسی‌ها می‌تواند با مبلغ کمی اداره شود، حتی اگر وزارت امور خارجه از اعزام بعضی از کارمندان غیرلازم خود چشم‌پوشی کند، می‌توان استادان را دوباره اعزام کرد. این کار نه تنها وظیفه وزارت علوم بلکه وزارت امور خارجه و سایر نهادها است تا کرسی‌ها حفظ شوند. به هر حال این مشکلات اقتصادی زمانی ممکن است مرتفع شود ولی دیگر ما نمی‌توانیم آسیب‌های واردشده به کرسی‌ها را جبران کنیم.

او با بیان این‌که بنیاد سعدی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دانشگاه‌ها و انجمن‌های علمی همه و به طور یک پارچه معتقدند که این کرسی‌ها نباید تعطیل شود، ادامه داد: من فکر می‌کنم حداقل باید کرسی‌ها درجه‌بندی شوند تا کرسی‌هایی که در اولویت هستند، حفظ شوند. در برخی کشورها حدود ۵۰۰، ۶۰۰ زبان‌آموز اما در برخی کشورها خیلی کمتر داریم، به همین علت اولویت‌بندی نیاز است.  علاوه‌بر این خوب است که دانشگاه‌ها هم به استادان خود برای هزینه اقامت کمک کنند.

 

ذوالفقاری افزود: برای حفظ کرسی‌ها و ترویج زبان و ادبیات فارسی در جهان باید مبادلات بین دانشگاهی داشته باشیم؛ مثلا ما در ایران پذیرای استادان و داشجویانی از سایر کشورها باشیم تا در مقابل،  کشورهای دیگر هم هزینه دعوت استادان ما را بپردازند.

این استاد سابق اعزامی وزارت علوم به خارج از کشور بار دیگر بر اهمیت کرسی‌ها تاکید کرد و گفت: کرسی‌ها تنها راهی‌ است که ما می‌توانیم کتاب‌های علمی و به‌روز به دست دانشجویان و علاقه‌مندان برسانیم. خارجیانی که با زبان فارسی آشنا می‌شوند، دریچه‌ای هستند تا زبان و ادبیات فارسی را به دنیا معرفی کنند و ما می‌توانیم باعث شویم که آن‌ها به زبان و ادبیات ما گرایش پیدا کنند و بعد در ایران تحصیل کنند و سپس سال‌های سال در دانشگاه‌های کشور خودشان مروج زبان فارسی باشند. هستند استادان بسیاری که اکنون در دانشگاه‌های کشور خودشان زبان و ادبیات فارسی تدریس می‌کنند و از همین راه با ایران و ادبیاتش آشنا شده‌اند و سال‌ها است که این چراغ روشن مانده است. بورس تحصیلی دانشجویان خارجی خصوصا در رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‌های ایران هم می‌تواند راه حل خوبی باشد. اما به این مسائل بی‌توجهی می‌شود و هیچ کشوری با زبانش چنین نمی‌کند که ما می‌کنیم.

 

بیشتر بخوانید؛ سخنان رهبری در خصوص توجه به زبان فارسی
 

غلامرضا عمرانی نیز  از اهمیت کرسی‌های زبان فارسی و لزوم حمایت از آن‌ها و همچنین تاثیری که در فعالیت‌های خانه‌های فرهنگ خارج از کشور دارند، گفت.

این استاد سابق اعزامی وزارت علوم به خارج از کشور  پیرو نگرانی‌هایی که درباره تعطیلی کرسی‌های زبان فارسی در خارج از کشور وجود داشت و بعدا از   اختصاص بودجه برای حفظ آن‌ها خبر داده شد، درباره اهمیت برگزاری این کرسی‌ها در ترویج زبان و ادبیات فارسی اظهار کرد: این خبری که دکتر بهادر باقری درباره اختصاص بودجه به کرسی‌ها دادند، خبر خوبی بود؛ منتها فقط فعلا حرف است، اگر محقق شود این کرسی‌ها حفظ خواهند شد. کل مبلغی که نیاز است کل این ۶۰ کرسی در طول سال فعال شوند یعنی همان دو میلیون یورو اگر تخصیص داشته شود، آن وقت است که کرسی‌ها مجدد فعال می‌شوند. سال‌ گذشته من در لاهور بودم اما به خاطر مشکلات ارزی برگشتم.

او با بیان این‌که زبان فارسی یک سابقه هزارساله در منطقه شبه قاره دارد، گفت: مردم پاکستان و هند تاریخ‌شان به زبان فارسی است. در ایالت پنجاب، نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر در مدارس فارسی یاد می‌گیرند برای همین معلمان‌شان باید فارسی بدانند و این می‌طلبد استادی برای این‌ها اعزام شود. ضمن این‌که در لاهور چهار دانشگاه تا مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی وجود دارد یعنی خود دولت پاکستان سالانه میلیاردها روپیه برای زبان فارسی هزینه می‌کند. متاسفانه وقتی این استادان برمی‌گردند برای نظام هم خیلی بد است، چون از سوی آن کشور می‌گویند که این مملکت آن‌قدر پول نداشت تا هزینه استادش را برای ترویج زبان فارسی بدهد! چون برای آن‌ها مهم است که در زبان فارسی به‌روز شوند.

عمرانی سپس به اهمیت اولویت‌بندی در برگزاری کرسی‌ها با توجه به وضعیت ارزی کشور بیان کرد: با وضعیت ارزی پیش‌آمده، پیشنهاد ما این است که چراغ کرسی‌ها و زبان فارسی در کشورهایی که زبان فارسی در آن‌ها قدمت هزارساله دارد، خاموش نشود و اولویت‌بندی‌ای برای این  ۱۶ کرسی انجام شود. قدمت کرسی‌های زبان فارسی در دانشگاه لاهور از دانشگاه تهران ما بیشتر است که به ۱۰۰ سال می‌رسد. در حالی که اکنون چین، ترکیه، مصر و عربستان در پاکستان برای ترویج زبان‌شان تلاش می‌کنند درحالی که این زبان‌ها هیچ ارتباط فرهنگی‌ با زبان اردو ندارند اما اردو خواهرخوانده زبان فارسی است. در اولویت‌بندی کرسی‌ها، کشورهای شبه قاره باید در اولویت باشند. وقتی وضعیت ممکلت به این شکل است، باید اولویت‌بندی انجام شود تا زبان فارسی در کشورهایی که تا مقطع دکتری تحصیلات آکادمیک دارد و در جریان است، از رونق نیفتد.

این زبان‌شناس و ویراستار با اشاره به سابقه برگزاری کرسی‌های زبان فارسی در قبل انقلاب، گفت: کشورهای دیگر مثل ترکیه به دانشگاه پنجاب گفته‌اند که به آن‌ها زمین بدهند تا دانشکده‌ای در دانشگاه لاهور برای زبان ترکی بسازند. اما ما آن‌جا خودمان دانشکده زبان و ادبیات فارسی داریم و به استادان آن‌جا حقوق داده می‌شود. اکنون حدود ۴۵۰ نفر فقط در دوره دکتری، دانشجوی زبان فارسی دانشگاه لاهور هستند و تنها کاری که ایران می‌تواند انجام دهد، این است که یک استاد برای استادان آن‌جا بفرستند تا به‌روز شوند.

عمرانی خانه‌های فرهنگ را دیگر موضوع موثر در ترویج زبان فارسی و تبادلات فرهنگی بین ایران و سایر کشورها دانست و بیان کرد: در پاکستان ۱۵ خانه فرهنگ وجود دارد. خانه‌های فرهنگی که در پاکستان وجود دارند، زیر نظر سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی هستند. اما افرادی که به آن‌جا اعزام می‌شوند متاسفانه افراد دانشگاهی نیستند و صرفاً کارمند آن سازمان هستند و با زبان فارسی هیچ سنخیتی ندارند در حالی‌که اقلا کاری که این‌ها می‌توانند انجام دهند این است که استاد زبان فارسی به این خانه‌های فرهنگ بفرستند؛ همان کاری که قبل از انقلاب انجام می‌شد.

 

این استاد اعزامی زبان و ادبیات فارسی به خارج از کشور ادامه داد: وقتی استادان وزارت علوم به لاهور می‌روند، افرادی که از سوی سازمان ارتباطات به خانه‌های فرهنگ فرستاده شده‌اند به آن‌ها به چشم رقیب نگاه می‌کنند. هرساله سازمان ارتباطات بودجه‌ای برای آموزش زبان فارسی می‌دهد و برای این افراد کلاس هم برگزار می‌کند در حالی که همان کار را استادان اعزامی وزارت علوم هم می‌توانند انجام دهند، اما آن‌ها موازی‌کاری می‌کنند. در واقع بنیاد سعدی و سازمان ارتباطات در خارج از کشور موازی‌کاری انجام می‌دهند و وزارت علوم متولی این کار است. بودجه‌ای را که صرف این افراد می‌شود می‌توان صرف هزینه برای نشریاتی که در دانشگاه‌های آن‌جا منتشر می‌شود، کرد. کما این‌که قبل از انقلاب و حتی هنوز هم نشریاتی به  زبان فارسی در دانشگاه‌های آن‌جا منتشر می‌شوند و به حمایت نیاز دارند.

او در ادامه گفت: الان حدود ۱۷ یا ۱۸ سال است که هیچ کمکی به آن نشریه ها نمی‌شود و این خانه‌های فرهنگ هم با نیروهای فعلی به استادان آن کشور نمی‌توانند کمک زیادی کنند. ماحصل اعزام استاد به کرسی‌های لاهور این بود که سال گذشته ما توانستیم در عرض یک سال از آن‌جا با ۱۰ دانشگاه ایران ارتباط برقرار کنیم، یعنی رفت‌وآمدهای علمی برقرار شد و هیئتی از استادان آن‌جا به ایران آمدند و تفاهم‌نامه‌هایی امضا شد. در واقع استادی که از این‌جا به آن کشورها اعزام می‌شود، نماینده وزارت علوم و همه دانشگاه‌های ایران است. اما این حلقه ارتباط در حال حاضر مفقود است.

عمرانی در پایان با اشاره به نقش رسانه‌ها در رسیدن صدای استادان اعزامی به گوش مسئولان اظهار کرد: رسانه‌ها باید صدای ما را منعکس کنند. کسی باید آن‌ها را تکان بدهد و بگوید که این مسئله به ضرر نظام است. آن‌هایی که هیچ ریشه تاریخی ندارند، دارند تلاش می‌کنند تا برای خودشان ریشه تاریخی به وجود بیاورند؛ اما ایران که در لاهور سابقه هزارساله دارد و مردم پاکستان هم به زبان فارسی اهمیت می‌دهند و زبان فارسی را زبان فرهنگی و تقدسی خود می‌دانند به این وضع افتاده است، در حالی که با مبلغ ناچیزی می‌توانند این فعالیت‌ها را مدیریت کنند.

 

منبع : خبرگزاری ایسنا

انتهای پیام/

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال