جمعه 4 مهر 1399
بیست‌ونهمین برنامه «آینه‌بندان» برگزار شد

باباخانی: اسلام‌ستیزی در آثار نویسندگان پیش از انقلاب زیاد بود / حنیف: ادبیات داستانی به سمت فردگرایی و اعتراض رفته است

آئینه بندان
    -     کد خبر: 7014
    -     تاريخ انتشار : 1397/11/30|12:12
بیست‌ونهمین برنامه «آینه‌بندان» با موضوع بررسی داستان انقلاب از گذشته تاکنون ذیل عنوان «به روایت انقلاب» با حضور محمد حنیف و خسرو باباخانی دوشنبه ۲۹ بهمن‌ماه در حوزه هنری برگزار شد.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، خسرو باباخانی، نویسنده، در ابتدای این مراسم ضمن تبریک چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی اظهار کرد: متاسفم که برخی از سم‌پاشی‌ها و نظرات مغرضانه افکار عمومی را خدشه‌دار کرده است. زمان انقلاب اسلامی 19 ساله بودم و در آن مقطع بوی بهشت بر سر مردم ریخته شده بود و ایثار و فداکاری‌های مردم دیدنی بود.

وی ادامه داد: امروز تبلیغاتی از دوران پهلوی صورت می‌گیرد که گویی دوران درخشانی از تاریخ بوده و نسل من قدر این دوران را ندانسته‌اند. در حالی که این‌گونه نبود. حکومت پهلوی هویت ملی ما را زیر سوال برده و انقلاب اسلامی ضرورت تاریخ بود. مردم در پی کسب هویت خود بودند و آرام آرام گسترش پیدا کرد و انقلاب اسلامی به ثمر نشست.

باباخانی همچنین گفت: جا دارد از مرحوم امیرحسین فردی، راهنما و استادم صحبت کنم. من بیش از 30 سال در محضر ایشان بودم. یادم هست روزی صحبت شد که چرا ادبیات داستانی با موضوع انقلاب اسلامی کم داریم و اگر داستان‌هایی هم نوشته می‌شود، کم هستند و فاخر نبوده‌اند. مرحوم فردی آیین‌نامه جشنواره داستان انقلاب اسلامی را مدون کردند و جشنواره داستان انقلاب اسلامی را پایه‌ریزی شد. همه دوره‌های جشنواره داستان انقلاب حضور داشتم و اتفاق خوبی رخ داد و 7 دوره کتاب از این جشنواره چاپ شده است و برخی از این کتاب‌ها بسیار شاخص بودند و در بین مخاطبان مطرح شدند. امروز می‌توان به جشنواره داستان انقلاب بالید و به آن افتخار کرد.

این نویسنده با تاکید بر اینکه ادبیات پیش از پیروزی انقلاب اسلامی غالبا دست نویسندگان چپ بود، تصریح کرد: این‌طور نبود که جناح چپ و مارکسیست نویسندگان فوق‌العاده ای داشته باشند؛ بلکه تبلیغات بسیار خوبی داشتند و جریان قوی از این نویسندگان حمایت می کردند و نویسندگان میان‌مایه شان را هم به حدی حمایت می‌کردند که برای من نوجوان این‌ها تبدیل به بت می شدند. ظلم ستیزی در داستان هایشان بود، اما اسلام ستیزی هم به وفور در آثار این نویسندگان همچون صادق هدایت یافت می‌شد. به مقطعی رسید که دهه 50 کسی در دانشگاه جرئت نمی‌کرد نماز بخواند و امل محسوب می شد.

نویسندگانی که در جشنواره داستان انقلاب شرکت می کنند بسیار کم برای نوشتن و تحقیق کردن وقت می گذارند و برخی آن‌قدر جوان هستند که برای نوشتن سراغ تحقیق نرفته اند و به دیدن چند فیلم سینمایی و مستند بسنده کرده‌اند و به همین دلیل آثارشان بسیار دچار کلیشه و تکرار شده است. انقلاب اسلامی خیلی باشکوه بود و برخی نویسندگان ما این واقعه را تبدیل به کاریکاتور کرده اند. خاطرات شخصیت‌ها و زندانیان انقلاب اسلامی را که بخوانید می‌بینید که چه خون ها ریخته شده و چه زحمت هایی کشیده شده است.

 

محمد حنیف، نویسنده و پژوهشگر، در زمینه مقایسه موضوعی داستان‌های قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی اظهار کرد: داستان‌ها از نظر کمی و کیفی روند رو به رشدی داشتند. اما داستان‌های بعد از انقلاب اسلامی ویژگی‌هایی دارد که آن را با آثار پیشین متمایز می‌کند.

وی افزود: روند رو به رشد داستان‌های انقلاب اسلامی آهنگ یکسانی نداشته و بستگی به شرایط فرهنگی و سیاست‌های فرهنگی دولت هم داشته است. به طور مشخص از سال 74 با انتشار رمان «بامداد خمار» جامعه پالس‌ها و علائمی داشته که نشان می‌دهد جامعه در حال پوست‌اندازی است. «شازده احتجاب» گلشیری را می‌توان داستانی دانست که افول اشرافیت را رقم زده و «بامداد خمار» نقطه عکس این موضوع را نشان می‌دهد و تلاش دارد بگوید جامعه دیگر جامعه سال‌های ابتدایی انقلاب اسلامی نیست. جامعه از آرمان‌گرایی و شعارها و ... به سمت مطالبه گری و نقد گذشته پیش رفت.

حنیف با اشاره به اینکه در ادبیات داستانی از ایثار و حماسه و ... به سمت فردگرایی و اعتراض و پرداختن به آسیب‌های اجتماعی رسیدیم، عنوان کرد: بخشی از پیشرفت‌ها و تغییرات در چند دهه اخیر مانند افزایش چشمگیر نویسندگان زن و ناشران و چاپ کتاب و ... به اندیشه ترقی مانند دیجیتالی شدن چاپ کتاب مربوط می شود. از سوی دیگر رمان نویسی و داستان نویسی پدیده شهری است و ما در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی شاهد رشد شدید پدیده شهر نشینی بوده‌ایم. در سال 40 بخش زیادی از جمعیت بی سواد و بخشی هم روستا نشین بوده اند و گسترش سواد باعث تقویت کتاب‌خوانی شده است.

این پژوهشگر با تاکید بر اینکه تفکر غالب بین نویسندگان پیش از انقلاب اسلامی تفکر مارکسیستی بوده است، عنوان کرد: امروز گفتمان انقلاب اسلامی یکی از گفتمان‌های مطرح در عرصه ادبیات داستانی است. در داستان نویسی بعد از انقلاب اسلامی حرف هایمان بیشتر رو است؛ اما پیش از انقلاب اسلامی این‌طور نبوده است. به طور مثال کتاب «تنگسیر» در ظاهر داستانی شخصی است، اما در واقع و در لفافه داستانی اعتراض آمیز و سیاسی است. «نفرین زمین» و «ماهی سیاه کوچولو» و ... هم همین‌گونه هستند.

 

اجرای این برنامه بر عهده ساسان ناطق، نویسنده و مدیر کارگاه قصه و رمان حوزه هنری بود.

انتهای پیام/

سایر تصاویر

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال