جمعه 25 آیان 1397
امام جمعه حبیب‌آباد:

باید از هنر تعزیه محافظت کرد

امام جمعه حبیب آباد
    -     کد خبر: 5257
    -     تاريخ انتشار : 1397/6/21|15:57
سرویس : استانها
سیدمحمد مومنی حبیب‌آبادی پیرامون ابعاد مختلف تعزیه و آسیب‌شناسی تعزیه مکتب اصفهان گفت: متاسفانه ما نتوانستیم آن میراثی را که بزرگان و پیشینیان برای ما به یادگار گذاشته بودند، حفظ و پاسداری کنیم.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، روز جمعه ۱۶ شهریور پنجمین نشست از سلسله نشست‌های ماهانه موسیقی آیینی و دومین جلسه از سلسله نشست‌های تشکیل شده پیرامون موسیقی تعزیه با موضوع «آسیب‌شناسی تعزیه مکتب اصفهان در دو دهه اخیر» با حضور جمعی از اهالی موسیقی و هنر تعزیه در خانه هنرمندان اصفهان برگزار شد.

در آغاز این برنامه حسن منصوری، مدیر خانه موسیقی حوزه هنری استان اصفهان، در سخنانی هدف خانه موسیقی را از برگزاری چنین جلساتی، ضرورت و اهمیت هم‌نشینی و گفت‌وگو میان اهالی هنر تعزیه دانست و در این ارتباط از اهالی این هنر قدسی درخواست کرد تا مُبلغ چنین جلساتی باشند.

پس از آن نوبت به سخنران اصلی نشست دوم تعزیه، حجت‌الاسلام سیدمحمد مومنی حبیب‌آبادی، (امام جمعه حبیب‌آباد) رسید تا در غیاب سخنران دیگر جلسه حسینعلی مومن‌زاده به طور مفصل پیرامون ابعاد مختلف تعزیه و آسیب‌شناسی تعزیه مکتب اصفهان صحبت کند.

وی با اشاره به اینکه هنرمندان این سرزمین از سر آگاهی و اخلاص، هنر گران‌قدر خود را پیشکش حضرت سیدالشهداء (ع) می‌کردند، افزود: امروز در چنین فرهنگی، باید از هنر محافظت کرد؛ چون وضع به‌گونه‌ای است که ما هم احساس خطر کردیم و وارد این میدان شدیم. متاسفانه در دوران اخیر برخی از افرادی که در هنر تعزیه مشغول به فعالیت هستند تصور می‌کنند می‌توانند همه نوع دخل و تصرفی به اسم تحول و نوآوری در این هنر انجام بدهند. از این‌رو متاسفانه باید گفت ما نتوانستیم آن میراثی که بزرگان و پیشینیان برای ما به یادگار گذاشته بودند، حفظ و پاسداری کنیم.

این هنرمند تعزیه در ادامه با توجه به برپایی تعزیه در اصفهان خاطرنشان کرد: تعزیه‌هایی که در شهر اصفهان برگزار می‌شود با آسیب‌های جدی همراه است و اگر افرادی که عشق و دلسوزی نسبت به تعزیه دارند اقدامی نکنند، عن‌قریب است که همین مقدار باقی مانده هم از بین برود؛ از این رو برگزاری چنین جلساتی را به فال نیک می‌گیریم و من از استاد منصوری و برگزارکنندگان این جلسه تشکر می‌کنم.

امام جمعه حبیب‌آباد به موضوع اصلی نشست یعنی تعزیه مکتب اصفهان اشاره کرد و گفت: در باب مکاتب تعزیه مانند مکاتب (اصفهان، تهران و قزوین) باید همتی صورت بگیرد تا این مکاتب به صورت اصولی و فنی معرفی شود. ما کارهای زیادی در باب هنر مکتب اصفهان داریم ولی متاسفانه در باب مکتب تعزیه اصفهان کاری صورت نگرفته است.

مومنی حبیب‌آبادی در باب تعزیه تهران به آثار محققانی چون علی بلوک‌باشی و عنایت‌الله شهیدی اشاره کرد و ضمن تجلیل و تقدیر از تالیف چنین آثاری، نقدهایی را در مورد این آثار ابراز داشت.

وی به بخش‌هایی از کتاب این دو محقق اشاره کرد که گفته شده: علما و روحانیت مخالف تعزیه بودند و توده مردم تعزیه را از سر علاقه رواج دادند و نهایتا علما مجبور شدند تعزیه را بپذیرند و به نوعی تعزیه به جامعه روحانیت تحمیل شد.

مومنی در پاسخ به این عقیده اظهار داشت: این گفته نظری غیر تحقیقی است؛ چون این دو محقق نام دو سه نفر از فقهای مخالف تعزیه را ذکر کرده بودند که ما اصلا نام این‌ها را در میان فقها نشنیده بودیم. اما با نگاهی به تاریخ تعزیه در دوره قاجار می‌توان به یکی از مراجع صاحب نفوذ «آقا محمدعلی کرمانشاهی» اشاره کرد که در میان استفتائات ایشان زمانی که در باب تعزیه سوال شده گفته‌اند تعزیه جایز است. همچنین آقای «محقق قمی» که از مراجع صاحب نفوذ زمان فتحعلی‌شاه بوده در باب تعزیه و شبیه‌خوانی فتوای جایز می‌دهد.

وی ادامه داد: باید در نظر داشت اصولا اگر فقها و علما با تعزیه مخالف بودند با توجه به اینکه جامعه ایران یک جامعه مذهبی بوده، هیچ‌گاه تعزیه نمی‌توانسته شکل بگیرد. شاید معدود اشخاصی بودند که در کتابشان گفته شده تعزیه حرام است ولی عمدتا اینان یا فقیه نبودند و اگر فقیه بودند مقلدی نداشتند. البته باید در نظر داشت از همان آغاز «آقا محمدعلی کرمانشاهی» و «محقق قمی» شرایطی را برای اجرای تعزیه در نظر گرفتند که در تعزیه می‌بایست این شرایط رعایت شود.

سخنران نشست پنجم موسیقی آیینی، تعزیه را نمایش مصائب و ابتلائات آل‌الله، همراه با کلام منظوم و آهنگین تعریف کرد و افزود: تعزیه دارای سه رکن بوده که عبارت است از رکن اول: نمایش (حرکت در تعزیه و یا به اصطلاح تعزیه خوان‌ها، کار تعزیه)، رکن دوم: کلام منظوم که همان شعر تعزیه است و رکن سوم: آهنگ تعزیه است (به اصطلاح برخی تعزیه‌خوان‌ها رو تعزیه).

وی در ادامه این مطلب اظهار داشت: بنده مجالس متعدد تعزیه را دیده و مطالعه کردم و قابل توجه است که خیلی از مجالس تعزیه مورد اقبال واقع نشده است و در اینجا این سوال مطرح می‌شود که ایراد کار در کجاست؟

عدم رعایت تناسب میان سه رکن مذکور از جمله دلایل مهمی بود که مومنی به آن اشاره داشت و چند نمونه از آن‌ها را ذکر کرد. مثلا اینکه گاهی نمایش تعزیه بیشتر از شعر و آهنگ آن باشد (مانند مجلس غدیرخم) و یا اینکه شعر تعزیه بیشتر از نمایش آن باشد (مانند برخی مجالس سروده شده میرزاشهاب اصفهانی، شاعر برجسته عهد ناصری که تعزیه‌های او به همین دلیل رواج پیدا نکرد).

بخش دیگر سخنان مومنی حبیب آبادی به آسیب‌شناسی تعزیه - که موضوع اصلی نشست بود- اختصاص داشت. او در مورد این موضوع خاطرنشان کرد: امروزه ما در هر سه بخش تعزیه (نمایش، کلام و آهنگ) با آسیب‌هایی روبه‌رو هستیم.

وی در بحث نمایش تعزیه (رکن اول) در میان تعزیه‌خوان‌های مطرح امروزی، به حرکات کور و بی‌هدف (مانند اسب‌سواری کاذب و برخی حرکات نمایشی) و در بحث کلام تعزیه (رکن دوم) به سست بودن برخی اشعار و یا بعضی دخل و تصرف‌های بی‌جا در اشعار سروده شده قدیمی اشاره کرد و پیرامون رکن سوم (آهنگ تعزیه) گفت: در باب آهنگ تعزیه آسیب‌های متعددی متوجه تعزیه شده است. تعزیه‌خوان باید آهنگ‌های تعزیه را بشناسد ولی همین کم‌اطلاعی آنان از موسیقی تعزیه باعث آسیب‌هایی به تعزیه شده است.

مومنی در ادامه بحث آسیب‌های وارده بر رکن سوم (آهنگ و موسیقی تعزیه) به نمونه‌ای از تعزیه استاد عبدالمحمد شریفی (یکی از ارکان تعزیه برخوار که موسیقی‌دان هم بوده) اشاره کرد و افزود: در تعزیه حجه الوداع امام در اول تعزیه درآمد را در آواز «بیات ترک» می‌خوانند و به زینب که می‌رسد «ابوعطا» خوانده می‌شود و به قسمت آخر فاطمه صغری که رسید به آواز دستگاه «شور» می‌خوانند. با تامل بر این انتخاب دستگاه‌های موسیقی مشاهده می‌کنیم چقدر همه چیز مهندسی شده و دقیق است؛ طوری که این تعزیه با حزن و اندوه (در دستگاه شور) تمام می‌شود.

وی ادامه داد: ولی متاسفانه امروزه تعزیه‌خوان‌ها دستگاه‌های آوازی را رعایت نمی‌کنند و بدون هدف از این گوشه به آن گوشه می‌روند. گذشته از آن، تحریرهای بی‌جایی که می‌دهند تحریرهایی است که روی اسلوب اجرا نشده و اساسا باید توجه داشت تحریر در تعزیه فقط در درآمد تعزیه وجود دارد و بیشتر در بخش مناجات باید خودش را نشان بدهد، اما متاسفانه در دوران اخیر برای خودنمایی این تحریرها اجرا می‌شود و در این میان هدف اصلی فراموش شده است. ولی مثلا در تعزیه اجرایی استاد شریفی می‌دیدیم چقدر ابوعطا را زیبا و بدون اینکه تحریری بدهد اجرا می‌کرد. حتی در مخالف‌خوانی باید دانست مخالف‌خوان میدانی با مخالف‌خوان تخت‌خوان تفاوت دارد. مخالف‌خوان میدانی خیلی بریده بریده می‌خواند ولی مخالف‌خوان تخت‌خوان یک پرده ملایم‌تر اجرا می‌کند.

امام جمعه حبیب‌آباد در پایان سخنان خود اظهار داشت: قدما چقدر با دقت و تدبر این سرمایه گران‌قدر را برای ما به یادگار گذاشتند ولی متاسفانه این سرمایه حفظ نشده و بسیاری کسانی هم که این نکات و ظرایف را می‌دانستند از میان ما رفته‌اند.

پس از سخنان مومنی حبیب‌آبادی حضار و علاقه‌مندان، مباحث و پرسش‌هایی را مطرح کردند.

در نشست دوم تعزیه، حضور نعمت‌الله ستوده، استاد گران‌قدر و پیش‌کسوت موسیقی اصفهان و از شاگردان استاد حسن کسایی لطف خاصی به این جلسه بخشید.

گفتنی است، سلسله نشست‌های خانه موسیقی استان اصفهان در هر ماه در چهار نوبت برگزار می‌شود که جمعه اول هر ماه به موسیقی ایرانی، جمعه دوم به موسیقی زورخانه، جمعه سوم به موسیقی تعزیه و جمعه چهارم به موسیقی شاهنامه‌خوانی اختصاص دارد و به‌زودی سلسله نشست‌های موسیقی فیلم توسط خانه موسیقی به این برنامه‌ها اضافه خواهد شد.

ورود به نشست‌های خانه موسیقی برای عموم  آزاد است و علاقه‌مندان هر جمعه از ساعت ۱۰ الی ۱۲ می‌توانند در خانه هنرمندان اصفهان و در این نشست‌ها شرکت کنند.

انتهای پیام/

 

سایر تصاویر

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال