پنج شنبه 19 تیر 1399
رمان «خاک آدم نیست» نقد و بررسی شد

جعفری: داستان تاریخ را قابل لمس می‌کند/ الوندی: پیچیدگی‌های داستانی مخاطب را متفکر می‌کند

آینه بندان/ نقد رمان «خاک که آدم نیست»
    -     کد خبر: 3360
    -     تاريخ انتشار : 1396/10/26|13:47
نشست نقد و بررسی رمان «خاک آدم نیست» با حضور نویسنده و منتقدان ادبی، بعداز ظهر دوشنبه ۲۵ دی‌ماه در حوزه هنری برگزار شد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری حوزه هنری، نشست نقد و بررسی رمان «خاک آدم نیست» با حضور نویسنده و منتقدان ادبی بعدازظهر دوشنبه 25 دی‌ماه در حوزه هنری برگزار شد. قره‌داغی نویسنده این اثر در سخنانی با بیان اینکه این اثر را برای جشنواره داستان انقلاب حوزه هنری به نگارش درآورده، اظهار کرد: جشنواره داستان انقلاب برای من انگیزه‌ای بود که در زمینه انقلاب اسلامی شروع به داستان‌نویسی کنم و امیدوارم نوشتن برای انقلاب اسلامی را ادامه دهم.

وی ادامه داد: نوشتن درباره انقلاب اسلامی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چرا که این موضوع در بستر تاریخی و هیاهوی جنگ تحمیلی گم شد. همه برهه تاریخی انقلاب را درک نکرده‌اند و بعدها سوال هایی می‌پرسند مبنی بر اینکه در آن برهه تاریخی چه اتفاقاتی رخ می‌دهد که منجر به رویداد بزرگ توفان‌مانند می شود. هدف من تنها بازگویی و آفریدن آن فضا بوده است.

قره‌داغی خاطرنشان کرد: امیدوارم توانسته باشم تنها گوشه‌ای از زحمات انقلاب اسلامی را به تصویر بکشم و همچنین امیدوارم توانسته باشم راوی بی‌طرفی باشم.

 

حسینعلی جعفری، نویسنده و منتقد ادبی، نیز در این نشست با بیان اینکه رمان «خاک آدم نیست» اثری خواندنی است، عنوان کرد: به خانم قره‌داغی تبریک می‌گویم و امیدوارم پرقدرت این راه را ادامه دهند. تاریخ مبنای بزرگی برای داستان‌نویسان است و ضرورت دارد که تاریخ انقلاب اسلامی را در قالب داستان ثبت کنیم. داستان تاریخ را قابل لمس می‌کند و کمک می‌کند مخاطب امروز در فضا قرار بگیرد. خیلی از افراد آن روزها را ندیده‌اند و نویسنده مخاطب را به آن فضا می‌برد و برای او تصویرسازی می‌کند.

وی ادامه داد: در نام‌گذاری یک اثر، سلیقه نویسنده و همچنین پسند خواننده حائز اهمیت است. یک جاهایی هم البته باید خواننده را ارتقا داد و معتقدم عنوان خوبی برای این رمان انتخاب شده است. همچنین درباره نثر این اثر می‌توانم بگویم داستان رئالیستی است و به عالم واقع پایبند است و البته این موضوع ایراد محسوب نمی‌شود.

جعفری تصریح کرد: شروع رمان می‌توانست بسیار توفانی و پرکشش باشد. اما این‌گونه نشده است. شخصیت اصلی دزدکی و پنهانی آمده است که قبری بکند و این موضوع می‌توانست شروع خوبی را برای اثر رقم بزند.

این نویسنده ادامه داد: بستر رمان در تبریز شکل می‌گیرد. اما چیزی از تبریز در رمان نیست و از نشانه‌ها و نمادهای زیست بوم چیزی دیده نمی‌شود. بومی‌گرایی، نگاه‌ها و آداب و رسوم خاص می‌تواند رمان را جذاب‌تر کند. اما متاسفانه می‌بینیم که حتی شخصیت‌های رمان بدون لهجه صحبت می‌کنند.

وی در ادامه انتقادات خود به رمان «خاک آدم نیست» گفت: داستان فصل‌بندی ندارد و شاید به دلیل رفت و برگشت‌هایی که زیاد هم بود، نویسنده تشخیص داده است که فصل‌بندی نداشته باشد. ولی احساس می‌کنم که رمان باید فصل‌بندی داشته باشد. این اثر 214 صفحه است و اینکه یک‌نفس بخواهیم اثر را بخوانیم خسته کننده می@شود. ذهن خواننده نیاز به استراحت کوچکی دارد. فصل‌بندی، شروع فصل، پایان فصل می‌تواند جذابیت خود را داشته باشد.

جعفری با تاکید بر اینکه برخی از افراد در رمان شخصیت نشده اند و در حد تیپ مانده‌اند، اظهار کرد: شخصیت اصلی نسبتا خوب ارائه شده است، اما پشت برخی از کارهایش منطقی دیده نمی‌شود و همین باعث می‌شود شکست بخورد. برخی جاها نویسنده اشاره کرده که به نظر می‌آید در کار خلاف هم هست و با گذشته این شخص جور درنمی‌آید و متوجه دلیل آن نشدم. هر عملی که شخصیت‌ها انجام می‌دهند باید دلیل و منطقی داشته باشد. حتی اگر قرار است یک انقلابی، ضد انقلاب شده باشد باید بر اساس منطقی باشد. در عالم واقع و همچنین رمان شخصیت مطلقا سفید یا سیاه نداریم.

وی همچنین گفت: در نام‌گذاری شخصیت‌های داستان باید دقت شود. احساس می کنم اسامی می‌تواند در فهم بیشتر داستان کمک کند. برخی جاها نویسنده در اسم‌گذاری شخصیت‌های داستانش خوب کار کرده است و به طور مثال اسم صالح برای شخصیتی که ناصالح است و این تناقض باعث دیده شدن شخصیت می‌شود. این‌ها نکات ریزی است، اما ما با کلمات سر و کار داریم و باید توجه داشته باشیم.

 

عزت‌الله الوندی، دیگر نویسنده و منتقد حاضر در این نشست، نیز در سخنانی با تاکید بر اینکه رمان «خاک آدم نیست» اثری رئالیستی است، اظهار کرد: نویسنده بر مبنای وقایعی که در دنیای واقعی رخ می‌دهد یا امکان وقوعش وجود دارد، داستان خود را نوشته اند و این داستان ها ربط محکمی به تاریخ دارند.

وی ادامه داد: خانم قره‌داغی متولد 1347 هستند و طبیعی است که در دوران پیروزی انقلاب اسلامی 10 ساله بودند و همین 10 سال کفایت می کند که در قالب رمان بتوانند حوادث رمان را بیان کنند. شاید خیلی ها کم سن و سال تر از ایشان باشند، اما با توجه به اطلاعاتی که دارند، توانسته اند وقایع دوران انقلاب را ترسیم کنند که با واقعیت‌ها هم خیلی بیگانه نیست.

الوندی تصریح کرد: روایت داستان توسط خانم قره‌داغی که به شکل روایت‌های موازی شکل گرفته است، مخاطب را به طور دائم در رفت و برگشت زمان قرار می‌دهد و این زمان‌ها گاهی گیج کننده است. یعنی مخاطب باید برگردد سطرهای قبل و بداند که به طور مثال داستان شخصیت یعقوب کجا تمام شده است. تا ما داستان را ادامه دهیم.

وی اظهار داشت: یکی از نقاط قوت داستان البته همین روایت های موازی است و همین پیچیدگی‌ها مخاطب را متفکر می کند و دعوت به جست‌وجو در داستان می کند تا برخی از روابط و اتفاقات را خود مخاطب تشخیص دهد. سهم مخاطب در داستان از سوی نویسنده در نظر گرفته شده است.

الوندی افزود: داستان در آذربایجان رخ می دهد و البته اشاره ای به تبریز نشده است اما شهری است که ارتباط تنگاتنگ با روستا دارد. اتفاقات به قدری وسیع و کلی است که ما بسیاری از وقایع دوران انقلاب اسلامی را در داستان می بینیم. اتفاقات مربوط به جنگ را می بینیم. اتفاقاتی که رخ داده هم در زمان حال رخ داده است و زمان حال داستان زمان ما است.

این نویسنده با بیان اینکه نکته ای درباره زاویه دید در این رمان وجود دارد، گفت: زاویه دید دانای کل را در این داستان داریم که نویسنده جاهایی از آن تخطی می‌کند. جاهایی زاویه دیدها محدود به شخصیت اصلی نیست. یعنی ممکن است منظرها در جای جای داستان دچار خطا شده باشند. این‌ها جزو بی‌دقتی‌های یک نویسنده است و اگر بخواهیم قائل به زاویه دید باشیم، باید اصول آن را رعایت کنیم و اگر می خواهیم این فضا را بشکنیم، باید بر اساس اصولی باشد.

وی همچنین عنوان کرد: در سراسر داستان شخصیت‌هایی را می بینیم که بالای منبر می‌روند و پایین هم نمی آیند. و در مونولوگ‌های طولانی شخصیت‌ها می‌خواهند مسئله داستان را حل کنند و گره‌گشایی را صریح و آشکار پیش ببرند. نویسنده اینجا در گره‌گشایی دست‌ودل‌باز است. نویسنده از لحاظ دادن اطلاعات و آگاهی‌هایی که در اثرش وجود دارد، باید خست داشته باشد تا داستان جذابیت داشته باشد. بیان نویسنده به‌شدت بیانی شعاری است. انتخاب نثر برای برخی شخصیت‌ها توجیه‌پذیر نیست. گاهی لحن نویسنده به گزارش نزدیک می‌شود و برخی جاها غلط‌های فاحش نگارشی دیده می‌شود.

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال