سه شنبه 31 اردیبهشت 1398
نگاهی به نمایش«اتاق۱۲۱۶» در بیست‌وپنجمین جشنواره تئاتر سوره

آفرینشگری و تکنیک

مهدی نصیری
    -     کد خبر: 1655
    -     تاريخ انتشار : 1396/5/22|16:07

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، نمایش«اتاق1216» کاری از کیوان صباغ که در بیست‌وپنجمین جشنواره سراسری تئاتر سوره حضور یافت و جوایزی را به خود اختصاص داد. در همین راستا دکتر مهدی نصیری از منتقدین جوان تئاتر کشور و عضو کانون ملی منتقدان تئاتر ایران یادداشتی در اختیار پایگاه خبری حوزه هنری قرار داده است.

متن این یادداشت چنین است:

خیال، وهم، رویا و ماورا به راحتی و بی هیچ محدودیتی می توانند وارد دنیای درام شوند. تئاتر می تواند از جهان واقعی و عینیت رئالیستی فاصله بگیرد یا واقعیت را در کنار رویا و ماورا قرار دهد. اما برای اینکه ارتباط برقرار کند به باورپذیری نیاز دارد. منطق جهان رئالیستی و باورپذیری دنیای نمایشی هم به واسطه قراردداهایی که این جهان با مخاطب اش می گذارد، توجیه می شوند و در هر صورت دنیای درام نیازمند منطق برای باورپذیری است.

«کیوان صباغ» تکنیک های پرداخت درام وابسته به تعلیق را با جابه‌جا کردن قطعات پازل ارتباط و پنهان کردن اطلاعات به خوبی به کار گرفته است. قهرمان در اتاق حبس شده، تلویزیون خراب و تلفن قطع است، دختری که از طرف خانه داری مسئول رسیدگی به اتاق اوست ناپدید می شود و... رويدادها براساس جابجایی و پنهان کردن واقعیت رویدادها ترتیب داده شده اند. گمان خودکشی، وصیت کردن برای مادر، آمدن پلیس، صحبت درباره حکم اعدام حامد و ناپدید شدن نازنین و... به خوبی توانسته وضعیت دراماتیک را در اتاق ۱۲۱۶ گسترش دهند.

داستان ساده است: حافظه، احساسات و عواطف حامد به خاطر شوک از دست دادن، به دوران خوش به دست آوردن رجوع کرده است. تا اینکه بلاخره یک روز بهبود پیدا می کند. اما آنچه که این طرح ساده داستانی را به یک درام نسبتا جذاب تبدیل کرده، تکنیک های روایتگری است که «کیوان صباغ» با مهارت آن ها را در پرداخت نمایشنامه اش به کار گرفته است. ایجاد تعلیق و طرح معماست که در نمایش او جذابیت ایجاد می کند. البته همین مهارت تکنیکی از دیگر سو می تواند به یک آسیب هم تبدیل شود. تکیه بیش از اندازه بر ترفندهای نوشتن ممکن است آفرینشگری و لذت خلاقه درام نویسی را تحت تاثیر قرار دهد و آن را به یک صنعت ادبی با تکیه بر مولفه های صرفا مکانیکی تبدیل کند.

آنچه تماشاگر «اتاق ۱۲۱۶» را به همراهی و ارتباط با اجرا ترغیب می‌کند، حس کنجکاوی نسبت به وقایعی است که بر قهرمان می‌گذرد. تماشاگر می خواهد براساس حضور عجیب حامد در هتل و آنچه برایش پیش می آید، بداند! و این تمایل به دانستن او را با اجرا همراه م یکند و اتفاقا هر جا که احساس کند به موضوع پی برده یا هرجا که تکنیک پنهان سازی اطلاعات و تعلیق براساس رویداد غریب بیش از اندازه تکرار شود از اجرا فاصله می گیرد. برای نمونه پیش و پس از مرور خاطرات توسط حامد و شکیبا و در مدت زمان قابل توجهی از روایت ، تماشاگر ح رویدادها و لذت بردن از نادانسته ها اشباع می‌شود. شاید از همین روست که این بخش از اجرا وصله شده به نظر می رسد. به ویژه آنکه نویسنده در این موقعیت ناچار به مرور ترانه ها و آهنگ های خاطره انگیز قدیمی و جک گفتن و شوخی های سطحی روی می آورد.

یک مسئله مهم دیگر در دنیای درام زایش روایت دراماتیک در نتیجه ارتباط میان شخصیت های نمایش است. حال اگر این رابطه براساس منطق، ضرورت و علت باشد روایت کیفیت مطلوب و موثر دراماتیک خواهد داشت و اگر اتفاقی یا ساختگی (نمایش صباغ تا اندازه ای به این سمت گرایش دارد) باشد روایت نیازمند مولفه و عناصر دیگری در ساختار است. اینجاست که تکنیک و مهارت نوشتن به کمک آمده است. 

این کاستی در مورد «اتاق ۱۲۱۶» اما تا پایان و به واسطه مهارت در پرداخت ساختار و ترتیب درست رویدادها خودش را نشان نمی دهد. بلکه آنجایی دیده می شود که قرار است همه چیز به یکباره و در پایان بندی جمع و جور شود: بعد از مدت ها شکیبا ناگهان تصمیم می گیرد تا حامد را در جریان بیماری اش قرار دهد که حتی اگر برای نخستین بار هم نباشد این‌بار باعث بهبود او می شود.

نمایش در پایان بندی اش یکباره سرهم بندی می شود و تماشاگر را با پرسش های بسیاری به حال خود رها می کند: بیماری حامد چیست؟ نازنین به عنوان یک سابژه (در ذهن حامد) چگونه اینقدر اختیار عمل دارد؟ اگر نازنین به عنوان یک عنصر ذهنی و سابژکتيو این قدرت تسلط را دارد دنیای نمایش جهان او بوده است یا حامد؟ بیماری حامد چیست؟ چگونه یک حادثه او را بیمار کرده است؟ چرا بیماری حامد یکباره خوب می شود؟ اگر بهبود پیدا کرده چرا همچنان و در حال رفتن با نازنین صحبت می کند؟ و پرسش های بسیار دیگری که به ویژه به واسطه حضور عنصر وهم در دنیای نمایش مطرح می شوند و بی پاسخ می مانند!

خیال، رویا، وهم و ماورا جهان درام را جذاب و تماشایی می کنند و دنیایی گسترده و نامحدود از امکانات را در اختیار درام نویس قرار می دهند تا با همراهی و در دست گرفتن تخیل و ذهنیت تماشاگر او را با خود به هر جایی که می خواهد ببرد. اما همه این ها مستلزم رعایت منطق و توجیه این جهان براساس قراردادهای دنیایی است که خود متن آن ها را وضع می کند.

 

 

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال