پنج شنبه 3 مهر 1399
روایت محرم/۲۴

«مناقب‌خوانی؛ موسیقی قدسی، مذهبی و آیینی ایرانیان»؛ هنری ترکیبی از موسیقی و ادبیات

مناقب
    -     کد خبر: 11884
    -     تاريخ انتشار : 1399/6/26|11:56
«مناقب‌خوانی؛ موسیقی قدسی، مذهبی و آیینی ایرانیان» نوشته هوشنگ جاوید توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، مناقب‌خوانی یکی از هنرهای آیینی کهن در ایران است.‌ ریشه‌های این نوع آواز، برگرفته از آوازهای آیینی و ستایشی در دوران پیش از اسلام است. «یَشت»‌ها که نوعی از آوازهای ستایشی ایزد بودند، نمونه‌ای از این نوع آوازها هستند. پس از ورود دین مبین اسلام به ایران، سرودهای آئینی و ستایشی، جایگاه ویژه‌ای در بین ایرانیان مسلمان پیدا کردند و با تغییراتی در متن،‌ تبدیل به آوازهایی در مدح و رثای بزرگان دین شدند. هنر مناقب‌خوانی که در واقع نوعی ستایش‌ مذهبی و بیان روایات حماسی و آیینی است، هم‌اینک یکی از بخش‌های اصلی در مراسم مختلف مسلمانان است.

کتاب «مناقب‌خوانی»،‌ نوشته هوشنگ جاوید، یکی از آثار ارزشمند در زمینه معرفی این هنر در ایران بوده که در چاپ دوم خود به همت مرکز موسیقی حوزه هنری در سال ۱۳۹۱ توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

این کتاب با بررسی جامع تاریخ شکل‌گیری مناقب‌خوانی مذهبی، چگونگی رشد و شکوفایی هنر مناقب‌خوانی در ایران را مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهد. هوشنگ جاوید که از پژوهشگران فعال در زمینه موسیقی سنتی و محلی ایران است، در این کتاب، به اهمیت و تأثیر موسیقی‌های محلی و سنتی ایران در اعتلای هنر مناقب‌خوانی اشاره می‌کند. او همچنین سعی کرده تا با موشکافی در مراسم کهن مناقب‌خوانی،‌ به نقش متقابل مناقب‌خوانی در حفظ و انتقال موسیقی کهن ایرانی به نسل‌های بعدی پی ببرد. اهمیت مناقب‌خوانی در حفظ نواهای موسیقی ایرانی، از آن جهت است که در دوره‌هایی از تاریخ ایران، موسیقی برای عوام ممنوع بوده است و منقبت‌خوانان از طریق این هنر، توانستند گوشه‌ها و آوازهای موسیقی ایران را به نسل بعد منتقل کنند. یکی از وجوه ارزشمند کتاب، گفت‌وگو با مناقب‌خوانان بزرگ ایران در شهرها و روستاها است. خاطرات این منقبت‌خوانان، سرشار از ناگفته‌ها و حوادثی است که هنر مناقب‌خوانی در ایران شاهد آن بوده است. کتاب همچنین حاوی مقالات و یافته‌های پژوهشی درباره این هنر است؛ هنری که ترکیبی از موسیقی و ادبیات این مرز و بوم را در خود نهفته دارد.

در مقدمه کتاب آمده است:

امید داریم ضمن آن که هنر منقبت‌خوانی بهتر و بیشتر به جامعه شناسانده شود به تجزیه و تحلیل آوازهای آن در دو گونه‌های مختلفش که به دو شاخه «مناقب محض» و «مناقب ضمنی» تقسیم می‌شود نیز بپردازیم و از این را علاوه بر آن که خدمتی مورد قبول حضرت حق و خاندان ائمه معصومین(ع) انجام شود به تفاوتها و جذابیتهای علمی آن به لحاظ موسیقایی نیز بیشتر پرداخته شود. چرا که گروهی از صنف «مناقبخوانان» به نام سقایان که «سقاخوانی» انجام میدهند هنوز در کاشان و اطراف کاشان و برخی شهرهای استان مرکزی، اصفهان، یزد، سمنان و سبزوار زندگی میکنند که نوعی کُر را در شکلی بدوی میخوانند که بدیع و زیباست و تا به حال در هیچ کجا اراده نشده است. این گروهها مناقبی میخوانند که روح را تازه میکند و امید دیگر این که حوزه هنری و مرکز موسیقی بتوانند بیش از این به موسیقی مذهبی و آیینی ایران بپردازند. این نغمهها و آواهای گمنام، مظلومتر از ماهیت مظلوم موسیقی نواحی و مناطق ایران است و این کتاب در نوع خود میتواند سر فصلی برای یک آغاز و نگرش درست به شاخههای موسیقی قدسی، مذهبی و آیینی ما باشد.

گفتنی است؛ هوشنگ جاوید متولد ۱۴ خرداد ۱۳۳۸ در تهران پژوهشگر موسیقی نواحی و آیینی ایران است. او فارغ التحصیل رشته فیلم‌برداری و نورپردازی از دانشکده صدا و سیما است. جاوید از شاگردان سید ابوالقاسم انجوی شیرازی بنیانگذار مکتب مرکز فرهنگ مردم ایران در صدا و سیما بوده و در این سال‌ها مسئولیت‌های فراوانی را نیز بر عهده داشت. او یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران موسیقی نواحی و بنیانگذار جشنواره‌های مختلف موسیقی نواحی و آیینی در ایران است. «آواهای روح نواز»، «موسیقی رسانه»، «موسیقی رمضان»، «پرند ستایش در ایران» و «نقش اهل بیت در موسیقی آیین ترکمن» از جمله آثار جاوید است.

کتاب «مناقب‌خوانی؛ موسیقی قدسی، مذهبی و آیینی ایرانیان»  در چاپ دوم خود به همت مرکز موسیقی حوزه هنری در ۲۳۲ صفحه با شمارگان ۲۵۰۰ نسخه سال ۱۳۹۱ توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

انتهای پیام/

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال