پنج شنبه 3 مهر 1399

دو یادداشت بر کتاب «به لهجه انگور» سروده حسن یعقوبی

مجموعه شعر «به لهجه انگور»
    -     کد خبر: 11815
    -     تاريخ انتشار : 1399/6/12|13:02
مجموعه شعر «به لهجه انگور»، سروده حسن یعقوبی در قالب‌های غزل، رباعی و سپید شکل گرفته و از توسط سوره مهر منتشر شده است.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، نفیسه محمدنژاد؛

مجموعه شعر «به لهجه انگور»، سروده حسن یعقوبی در قالب‌های غزل، رباعی و سپید شکل گرفته است.

غزل‌های این مجموعه در مضامین آزاد، آیینی و پایداری سروده شده است. با توجه به مقایسه تعداد غزل‌ها با دیگر قالب‌های شعری موجود در این مجموعه می‌توان این را دریافت که تمایل شاعر به غزل‌سرایی بیشتر است و خود شاعر نیز بیان کرده‌اند که از ویژگی‌های غزل این است که شاعر می‌تواند مضامین و حرف‌های زیادتری را بیان کند.

از شعرهای سپید ِ این مجموعه برای مثال:
کلاغ باشی
یا قناری
فرقی نمی کند
فقط مراقب باش
بادبادک نباشی...

این شعر یک نوع شعر تعلیمی است و در اصل شعرهای تعلیمی شعاری هستند و سراینده قصد آموزش به خواننده را دارد. آقای حسن یعقوبی در اصل شعری تعلیمی - حکمی را سروده‌اند با این تفاوت که شاعر قصد گفتن حکایت یا داستانی را نداشته‌اند و نصیحتی در آن ندارد.

از شعرهای پایداری این مجموعه می‌توان به شعری که برای ستم دیدگا فلسطین سروده شده اشاره کرد:

ناله‌ها سر با فلک دارد و دنیا خاموش
کوه می‌نالد از این درد، سراپا، خاموش
یک جهان بغض، فرومانده گلوگیر ِ زمان
می‌خروشد دل ِ هر ثانیه، اما خاموش

شعر پایداری دامنه بسیار گسترده‌ای دارد اما به گفته خود شاعر، باید علاوه بر ظلم و خفقان، زیبایی‌ها را هم دید و شاعر باید زیبایی را به دنیای تشنه امروز هدیه دهد. در حوزه شعر پایداری شاعر باید از بند کلیشه و تکرار رها شود و به خلق مضامین نو با نگاهی عمیق‌تر بپردازد.

خواندن این مجموعه شعر با مضامین و ایده‌هایی نو را برای تمام علاقمندان عرصه ی ادبیات توصیه می‌شود.

یادداشت زینب بندری بر مجموعه شعر «به لهجه انگور»

یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های اشعار این کتاب سادگی و روانی واژه‌ها در شعر با کمترین حشوی در واژه و مفهوم است. تأثیر شاعر از مفاهیم اشعار گذشتگان و بیان کردن آن به شیوه نوین از ویژگی‌های بارز این کتاب به شمار می‌رود. شاعر حتی مفهوم مستی را که در شعر گذشتگان این سرزمین، به طرق متفاوت بیان شده، در غزل نخستین کتاب به شیوهای بدیع بیان می‌کند و از ترکیب «به لهجه انگور» بهره برده و از همین ترکیب برای نام‌گذاری کتاب نیز استفاده می‌کند:

حرف از جنون به لهجه انگور می‌زند

در واقع سوق دادن ذهن مخاطب به سمت کلماتی آشنا با مفاهیمی ناآشنا و بدیع نشان از توانایی و مهارت شاعر دارد. نکته دیگری که در اشعار این کتاب ستودنی است عِرق ملی- مذهبی شاعر، نه تنها در غزل‌های آیینی که در غزل‌های آزاد کتاب است و همراه شدن این مفاهیم با صنایع ادبی، زیبایی اثر را دو چندان کرده است:

همسفره اگر با غزل و شبنم و شوریم
ممنون دل شرقی و ایرانی خویشیم

در این بیت علاوه بر مفهومی که بر جان می‌نشیند، استفاده از واج‌آرایی «شین»، شوری را در خواننده پدید می‌آورد که مدیون انتخاب درست وزن و استفاده به‌جا از صنایع ادبی است. البته در تقابل واژه‌ها و هماورد صنایع ادبی، آنچه پیروزی را به اوج می‌رساند مفهوم است که شاعر به سادگی از پس آن بر‌می‌آید.

نکته دیگر استفاده از ردیف در غزل است که گاه می‌تواند بلای جان معانی و احساسات شاعر باشد ولی استفاده مناسب و دلنشین ردیف در بیشتر اشعار این کتاب، نه تنها آسیبی به کلام وارد نساخته بلکه بر ارزش موسیقایی و مفهومی آن افزوده است؛ همانطوری که برخی منتقدان بر این عقیده‌اند که استفاده از ردیف علاوه بر قافیه بر قدرتِ بیشتر کلام مؤثر است. در این کتاب نزدیک به دو سوم غزل‌های آزاد و بیش از نیمی از غزل‌های دو بخش دیگر دارای ردیف است. برای نمونه در غزل ششم کتاب با مطلع:

گنجشک پشت پنجره پر پر زنان شکست
از خود پرید و در قفس آسمان شکست

شاعر از ردیف شکست به خوبی بهره می‌برد و حتی در یک بیت از این واژه، آشنایی‌زدایی کرده و از آن برخلاف ابیات قبلی نه در معنای فعل که در معنای اسمی استفاده می‌کند:

انگار سهم تلخ وی از شور زندگی

در هر کجاست غصه و در هر زمان، شکست

در این کتاب بسامد برخی لغات بالاست مانند غزل و آیینه. البته استعاره مفهومی آینه، یکی از دیرپاترین استعارات در اشعار گذشتگان است که سبب القای حسی خاص به مخاطب می‌شود. در این میان به نظر می‌رسد آینه یکی از جان‌دارترین موتیف‌های نمادین شده در این کتاب است. شاعر با استفاده نمادین از آینه و انعکاس طبع شاعرانه خود در آن، صداقت و گاه حیرانی خود را به نمایش می‌گذارد. البته بی‌پروایی شاعر در استفاده از کلمات دشوار مانند بوقلمون نیز در غزل ستودنی است:

میان این دل‌های سنگی و صد رنگ
شبیه بوقلمون حفظ آبرو تا کی؟

شاعر از کلمه غزل و مشتقات آن مانند تغزل هم بارها استفاده می‌کند که نشان از ارادت شاعر به ادبیات تغزلی دارد.

همه آنچه گفته شد از سادگی و روانی زبان تا استفاده تکنیکی از صنایع ادبی گواه شاعری است که با شعر اندیشه می‌کند نه شاعری که تنها شعر می‌نویسد. از اینرو توانایی و طبع روان شاعر در سرایش ستودنی است.

انتهای پیام/

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال