دوشنبه 31 شهریور 1399
پرونده کمیک‌استریپ/۵

باید درِ مدارس به روی شاعران و نویسنده‌ها باز شود

حسین قربانزاده
    -     کد خبر: 11568
    -     تاريخ انتشار : 1399/5/8|14:34
حسین قربانزاده: وقتی می‌گوییم «ادبیات کودک و نوجوان»، از چه حرف می‌زنیم؟ دقیقاً از یک فرصت. از دانش و مقوله‌ای که می‌تواند دنیای بهتری بسازد و برای ساختن دنیای بهتر، باید دوره کودکی و نوجوانی مد نظرمان باشد.

به گزارش پایگاه خبری حوزه هنری، حسین قربانزاده در حوزه رمان‌نویسی کودک و نوجوان و نزدیک به دو دهه کار فرهنگی و ادبی توانسته به شناخت مناسب از کودک و نوجوان دست پیدا کند. این نویسنده، جایزه اول جشنواره انقلاب را با رمان «روی خط ماه» به دست آورد و با چاپ دو رمان «روی سیم تار» و «آب و زنجیر» نام خود را در مرکز توجه قرار داده است. حسین قربانزاده یادداشتی درباره ادبیات کودک و نوجوان نوشته است که در ادامه می‌خوانید:

حال ادبیات کودک و نوجوان خوب است، اما تو باور نکن. ربطی به ویروس کرونا ندارد. قبل از طغیان این ویروس هم ادبیات کودک و نوجوان کشورمان تب داشت، گیرم کرونا لرز را هم بر اندامش انداخت.

وقتی می‌گوییم «ادبیات کودک و نوجوان»، از چه حرف می‌زنیم؟ دقیقاً از یک فرصت. از دانش و مقوله‌ای که می‌تواند دنیای بهتری بسازد. نویسنده‌ها و پژوهشگران عرصه ادبیات کودک و نوجوان از این دنیا پرده‌برداری کرده‌ و از آن تصویری روشن ارائه کرده‌اند؛ پس دنیایی ناشناخته نیست. برای ساختن دنیای بهتر باید دوره کودکی و نوجوانی مدنظرمان باشد. کار زیربنایی نیاز است که انگار برایمان اولویت ندارد.

علی‌رغم اینکه مخاطب کودک و نوجوان در بازار کتاب حضور کم‌رنگی دارد، کتاب‌های ترجمه جولان می‌دهند. با افت شدید تیراژ کتاب مواجه هستیم. کتاب در سبد خانوار جایی ندارد و ناشرها از رمق افتاده‌اند. نویسندگان کودک و نوجوان آثار شایسته و درخور توجهی خلق می‌کنند، اما در شرایط فعلی کتاب‌های تألیفی مسیر همواری برای رسیدن به دست مخاطب پیشِ رو ندارند. ناشر و نویسنده ایرانی بازار جهانی را از دست داده، ادبیات کودک و نوجوان کشورمان سهم ناچیزی در بازار کتاب سایر کشورها دارد، در حالی‌که استقبال از چند کتاب و نویسنده در کشورهای دیگر نشان داده مخاطب جهانی خواهان مطالعه کتاب درخصوص فرهنگ کشورمان است. در حال حاضر مخاطب وطنی هم آشنایی چندانی با نویسندگان حتی نامی کشورمان ندارند. توان معرفی ۵ نویسنده و کتاب هم در دانش‌آموزان مدارس دیده نمی‌شود (مگر این‌که استثنائاً در محافل خاص ادبی عضویت داشته باشند). چرا چنین اتفاقی افتاده و می‌افتد؟!

نویسنده کودک و نوجوان در صدا و سیما جایی ندارد. کتاب‌ها در تلویزیون تبلیغ نمی‌شود. نه ناشر و نه نویسنده توان پرداخت هزینه تبلیغ تلویزیونی را ندارند. به خاطر دارم چند سال پیش از مسئول صدا و سیما خواهش کردم پنج دقیقه در روز به معرفی کتاب اختصاص دهد. چنان هزینه‌ای درخواست کرد که قادر به پرداخت نبودیم. وقتی گله کردم که هر روز ساعت‌ها مشغول تبلیغ پفک هستید! با صراحت گفت: پفک صاحب دارد، هزینه‌اش را می‌پردازد، هر چند ساعت خواست، برایش تبلیغ می‌کنیم. شاید حق با ایشان بود. صاحب کتاب کیست؟ نویسنده؟ ناشر؟ ارشاد؟ دولت؟ چه کسی باید این هزینه را بپردازد؟ در این بازار رقابت بدیهی است کتاب در برابر پفک بازنده خواهد بود.

کتاب به مدارس راه پیدا نمی‌کند، یعنی جایی که باید اولین محل حضورش باشد. در کتاب‌های درسی نشانی از نام و عکس نویسنده نیست. مطالبی که دانش‌آموز یک ماه بعد از پایان سال تحصیلی درصد قابل توجهی از آن را فراموش خواهد کرد چنان حجیم است که به چنین معرفی و حضوری مجال نمی‌دهد. ادبیات داستانی گاه از سوی معلم‌ها و والدین، مضر و مخل آموزش قلمداد می‌شود، با این تفکر که آموزه‌های غیردرسی قدرت یادگیری و تست‌زنی را از بین می‌برد. با این اوصاف حال ادبیات داستانی و در رأس آن ادبیات کودک و نوجوان نمی‌تواند خوش باشد.

برای بهبود ادبیات کودک و نوجوان باید به بازار تقاضا و تبلیغ نظر داشته باشیم. اگر تلویزیون نمی‌تواند از دریافت هزینه صرف‌نظر کند، خود متولیان آموزش و فرهنگ باید به فکر باشند. ورود کتاب و نویسنده به مدرسه‌ها و کتاب‌های درسی قدمی مؤثر است. به نظر شایسته است ناشر یکی از بندهای قرارداد با شاعر و نویسنده کودک و نوجوان را طوری تنظیم کند که صاحب اثر در تعدادی مشخص شده از مدارس حضور یافته و کتابش را معرفی کند. واضح است آموزش و پرورش باید چنین بستری را فراهم آورد تا شاعر و نویسنده به سادگی در مدارس حضور یابند. باید درِ مدارس به روی شاعران و نویسنده‌ها باز شود. مسئولین می‌بایست با خرید کتاب‌های تألیفی آن را در اختیار کتابخانه‌های مدارس قرار دهند.

اگر چنین باور و تفکری پدید نیاید و عملی نشود، سالیان سال شاهد رکود فرهنگ مطالعه و افت تیراژ کتاب خواهیم بود. اگر کودک و نوجوان را در مدرسه با فرهنگ مطالعه و جایگاه کتاب آشنا کنیم، شاید در آینده بشنویم که «حال ادبیات کودک و نوجوان خوب است، باور کن»!

یادداشت: حسین قربانزاده

انتهای پیام/

ارسال نظر

نام
پست الکترونیک
متن
captcha
ارسال